FNSS | ERKİN EREN RÖPORTAJI

Hepimizin bildiği gibi, son zamanlarda savunma sanayi projeleri gündemi epey meşgul ediyor. Peki, gündem bu kadar sıcakken, sektörün önde gelen firmalarından biri olan FNSS bu gözde projelerin üretiminde hangi 3D teknolojileri kullanıyor? 3 Boyutlu yazıcı ve 3D tarama teknolojilerinin savunma sanayinde nasıl kullanıldığını gelin hep birlikte birinci ağızdan FNSS’ten Erkin Eren’den dinleyelim…

1. Merhaba, öncelikle sizi tanımak istiyoruz. Bize kısaca kendinizden bahseder misiniz?

Lisansımı Başkent Üniversitesi Endüstri Mühendisliği bölümünde tamamladım. Akabinde, Warwick Üniversitesi’nde yüksek lisansımı Program ve Proje Yönetimi üzerine yaptım. Şu anda TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi’nde doktorama devam ediyorum. FNSS’te 2 yıldır Teknik Satınalma Mühendisi olarak çalışıyorum. Zırhlı muharebe araçlarında kullanılan mekanik parçaların teknik satınalmasını gerçekleştiriyorum. İhtiyaçlar araçların tasarımı tamamlandıktan sonra bize iletiliyor, tedarik zinciri olarak tasarım tamamlandıktan sonra parçalar kaliteden kabul alıp araçlarda kullanılana kadar aktif olarak süreç yönetimi yapıyoruz.

2. Üzerinde çalıştığınız ya da çalışacağınız projelerin hangi aşamalarında plastik ya da metal 3 boyutlu yazıcı çıktısı kullanmayı planlıyorsunuz?

Biz daha çok paslanmaz çelik, alüminyum ve çelik gibi malzemelerden metal parça ağırlıklı çalışıyoruz. Ağırlık azaltmak için son zamanlarda plastik ya da kompozit malzemeler kullanıyoruz ama bu düşük seviyede. Seride metal ağırlıklı üretim ihtiyaçlarımız daha çok oluyor. Konu prototip üretimine gelince tabi ki plastik ihtiyaçlarımız da devreye giriyor. Mühendis arkadaşlarımızın bu konuda talebi oluyor, örneğin şu ağırlığa sahip, şu çapta plastik parça istiyorum diyorlar ve bu noktada aklımıza +90 3B Dijital Fabrika geliyor. Fuarlarda ve sergi alanlarında kullandığımız araç maketlerimiz ve bazı modellerimiz 3D yazıcı çıktısı olarak plastik malzemeden temin ediliyor. Hatta, kule prototipi, M60 tank kulesi 3D tarama ve modelleme ve maket üretimlerimizde sizinle çalıştık. Az adetli üretim ve prototip ihtiyacımız olduğunda 3D printing daha çok devreye giriyor.

3. Konvansiyonel üretim yöntemleri ile kıyasladığımızda 3D yazıcı çıktıları süreçlerinize nasıl bir değer kattı?

Konvansiyonel üretim yöntemlerinden artık yavaş yavaş çıkma zamanı geldi. FNSS’de bunun farkında. Tabi ki, konvansiyonel üretim yöntemlerinin kullanılması gereken noktalar yine olacaktır. 3D printing teknolojisi ile plastik ve metal malzemeden parça üretimini arttırmayı planlıyoruz. Bence, en önemli fark süre ve bağımsız geometri! Ayrıca tolerans aralıkları da bizim için çok önemli. 3D Baskı daha hızlı, daha kaliteli ve daha uygun bir teknoloji…

4. Önümüzdeki dönemde yeni zırhlı araç projelerinizde 3D yazıcı teknolojilerinden faydalanmayı düşünüyor musunuz?

Tasarımcılarımız ile yeni bir projenin 3 ay süre içerisinde döküm yöntemiyle üretilmesini konuşmuştuk. 3D Yazıcı teknolojilerinden DMLS (Direct Metal Laser Sintering) teknolojisinin de bu parça için çözüm olabileceğini konuştuğumuzda, fiyat ile ilgili çok yüksek çıkması konusunda açıkçası bir endişemiz oldu. Bu gibi projelerde aslında bizler de 3D baskı teknolojilerini kullanmayı istiyoruz.

Veysi Cansu: Evet, açıkçası konvansiyonel üretim ve katmanlı üretimi maliyet açısından kıyasladığımızda, katmanlı imalat ile üretilecek parçanın fonksiyonelliğini arttırmak gerekiyor. Örneğin, birbiri ile ilintili 3 farklı parçayı ayrı ayrı döküm yöntemiyle üretmektense, tasarımın 3 parçanın birleştirilmiş haliyle yani tek parça olarak katmanlı imalatta üretilmesi daha uygun bir maliyet avantajı sağlayabilir. İlaveten parçayı daha mukavim yapmak, hafifleştirmek ve konvansiyonel yöntemle üretilemeyecek bir geometride tasarlamak da uygun maliyetle parçanın üretimini sağlayabilir. Ayrıca 3 aylık bir termin süresinden çok çok daha kısa bir sürede parçayı üretmemiz mümkün.

fnss röportaj

5. Bildiğimiz kadarıyla, araç üretimleriniz düşük adetli… 3D baskı parçalarını doğrudan araçlara takmayı düşündünüz mü? Değerlendirebilmeniz için teknik olarak ne gibi malzeme ve süreç kriterleriniz olur?

Düşük adetli üretimlerimiz olduğu için, otomotiv firmalarının 2000-3000 adet parça üretim ihtiyacı varken bizim 150-200 adetlik üretim ihtiyacımız olabiliyor. Az adetli üretim ihtiyacımız olduğu için çalışmamız gereken firmalar zaten sizin gibi az adetli üretime kendini uyarlamış firmalar oluyor. Zırhlı araçlarda mekanik ve elektronik malzeme kullanımlarımız oluyor. Zaten websiteniz bu anlamda iyi olmuş, çünkü yaptığınız ve bizim araçlarda kullanabileceğimiz ürünlerimizi görebiliyoruz. 3D baskı parçalarının doğrudan araçlara takılmasının düşünüldüğünü biliyorum. Hatta bir tasarımcımız tarafından düşünülmesi sonrasında prototip bir çalışmamız olmuştu.

Merve Ulusoy:  3D yazıcı teknolojimizde aslında sizin ihtiyacınız olan ve sürekli kullandığınızı bahsettiğiniz malzemelerden (paslanmaz çelik, alüminyum, elektronik cihazlar için plastik giydirme parçalar…) üretim yapabiliyoruz. Malzeme veri sayfalarımızı inceleyebilir ve beklentilerinizin karşılanabileceğini görebilirsiniz. Hatta topoloji optimizasyonunun yapılmasıyla kullanılacak malzeme miktarını azaltabilir ve sizlere daha uygun maliyetli alternatifler sunabiliriz.

Erkin Eren:  Bundan sonraki projelerde değerlendirebiliriz. Neden olmasın?

6. FNSS bünyesinde 3D tarama, 3D modelleme ve 3 boyutlu kalite kontrol alanlarında nasıl ilerliyorsunuz?

Proje ve AR-GE ekibimizdeki arkadaşlarımızdan gelen talep üzerine sizinle iletişime geçiyoruz. Aslında sürecin nasıl ilerlediğini siz de iyi biliyorsunuz. M60 Tank kulesini önce 3D optik tarama ile taradınız, nokta bulutu datayı 3D modellediniz. Hatta 3 boyutlu kalite kontrol raporunu hazırladınız.

Erkin Bey ile olan savunma sanayinde ve özellikle FNSS bünyesinde 3D teknolojilerinin kullanımı üzerine olan sohbetimizden biz çok keyif aldık. Umarız bu keyifli sohbet, yazıyı okurken size de aynı tadı vermiştir.